Ana içeriğe atla

Sindirim Enzimleri Ve Laktoz İntoleransı

 

Sindirim Enzimleri Ve Laktoz İntoleransı
Senanur Karakuş

  Enzimler, bir reaksiyonun gerçekleşmesi için gereken aktivasyon enerjisini düşüren biyolojik katalizörlerdir. Sindirim enzimleri, sindirimde yer alan enzimlere verilen genel bir addır ve besinleri sindiren ve besin ögelerini küçük parçacıklara ayıran bileşiklerdir. Bazı sindirim enzimleri sindirim bezleri tarafından salgılanarak hücre içi sindirime katılır. Hücre dışı sindirim enzimleri ise pepsinojen, tripsinojen ve karboksipeptidaz gibi bazı inaktif zimojenlerde salgılanarak aktif hale getirilir. Sindirim enzimleri esas olarak pankreas, karaciğer, mide ve bağırsak duvarı tarafından salgılanırlar. (1)

    Tükettiğimiz besinler yalnızca vücudun emebileceği bileşenlere ayrıldığında bize besin sağlar ve bu süreç enzimler tarafından gerçekleştirilir. Sindirim sisteminde bu enzimlerin birçok örneği vardır. Örneğin, proteaz enzimleri, gıdadaki proteinlerin peptit bağını parçalayarak daha küçük polipeptitlere veya aminoasitlere ayırır. Lipaz enzimleri, lipitlerin ester bağlarının hidrolizini katalizleyerek yağ asitlerine ve gliserole parçalar. Amilaz, nişasta ve karbonhidratların monosakkaritlere parçalanmasında görev alır. Laktaz enzimi ise sütte bulunan bir şeker olan laktozu glikoz ve galaktoza dönüştürür. Sindirim enzimleri sindirim sistemi için önemli bir rol oynar çünkü daha küçük moleküller sindirim sisteminden kan dolaşımına daha kolay emilir. Emilen bu küçük moleküller daha sonra kan damarlarıyla ihtiyaç durulan vücut hücrelerine iletilir. (2)

Şekil 1

    Besinleri tamamen sindirmek için yeterli sindirim enzimlerinin salgılanmaması sonucunda enzim eksikliğine göre çeşitli hastalıklar ortaya çıkar. Örneğin laktoz intoleransında laktozun bağırsaklardan kan dolaşımına emilebilmesi için galaktoz ve glikoz adı verilen iki basit şekere dönüşmesi gerekir fakat bunu gerçekleştiren laktaz enziminin ince bağırsak tarafından yetersiz üretimi ya da olmaması sonucu laktoz parçalanmadan kolona geçer ve kolonda probiyotik bakteriler tarafından parçalanır. Bakteriyel fermantasyon sürecinde, büyük miktarlarda ve karbondioksit, metan, hidrojen ve yağ asitleri üretilir. Kolonda, laktozun parçalanması ve üretilen gazlar ve asitler çeşitli rahatsızlıklara yol açar. Bu sebeple laktoz intoleransına sahip kişiler süt ve süt ürünleri tükettiklerinde sindirim problemleriyle karşılaşırlar.

Şekil 2

   Laktaz enzimi eksikliğinin birçok çeşidi vardır. Örneğin bebeklerde görülen bir laktoz intoleransı olan konjenital laktaz eksikliği, laktaz enziminin üretimini sağlayan gen olan LCT geninde oluşan mutasyondan kaynaklanır. Bu kusurlu gen ebeveynden çocuğa geçer ve bebekte laktoz eksikliğine neden olur. Primer laktaz intoleransı en sık görülen otozomal resesif bir laktaz eksikliği türüdür. Yaşla birlikte insandaki LCT geninin ekspresyonunun azalmasından kaynaklanır. Sekonder laktoz intoleransı ise primer laktaz intoleransına daha nadir görülür. İnce bağırsağa zarar verebilecek inflamatuar bağırsak hastalığı, çölyak gibi hastalıklar nedeniyle laktaz üretiminin azalmasına neden olur. Bu durumlarda bağırsak mukozası zarar görür ve laktoz enzim aktivitesini etkiler ve laktaz eksikliğine yol açar. (3)

Referanslar

Görsel Kaynakları

https://www.nagwa.com/en/explainers/480180810123/ (1) Erişim Tarihi 16.09.2023)

https://www.paediatricnutrition.com/reintroducing-lactose-back-into-the-diet/  (2) Erişim Tarihi 16.09.2023)


Labels:

Yorumlar

Yorum Gönder